Firmanızın Kredi Notu Kaç? Ticari Not, Kişisel Nottan Ayrıdır

Firma sahiplerinin büyük bölümü kendi bireysel kredi notunu bilir; bankadan gelen bilgilendirmelerle, kredi kartı başvurularıyla ya da bir uygulamadan takip ederek. Aynı kişiye firmasının ticari kredi notu sorulduğunda ise cevap çoğu zaman gelmez.

Oysa ticari kredi başvurusunda ikisine birden bakılır. Firmanın ödeme davranışı ayrı bir kayıttır, ortağın bireysel davranışı ayrı bir kayıttır ve ikisi ayrı hesaplanır. Birinin iyi olması diğerini telafi etmez.

Notunuzu nasıl öğrenirsiniz

Firmanın ticari kredi raporu Findeks üzerinden alınır. Rapor, firmanın bankalarla olan ilişkisini gösterir: kullanılan krediler, limitler, ödeme düzeni, gecikmeler, karşılıksız çek ve protesto kayıtları.

Raporu yılda bir kez değil, başvuru dönemlerinden bağımsız olarak düzenli aralıklarla çekmekte fayda var. Sebebi basit: rapordaki hatalı bir kaydın düzeltilmesi zaman alır ve bu süre, başvuru sürecinin tam ortasına denk geldiğinde işinize yaramaz.

Notu düşüren davranışlar

Gecikmeli ödeme. Kredi taksitlerinin, kredi kartı borçlarının ya da çek ödemelerinin vadesinde yapılmaması. Tutarın büyüklüğünden çok, gecikmenin tekrarlanıyor olması kaydı ağırlaştırır.

Limitin sürekli üst sınırda kullanılması. Tahsis edilmiş kredi limitinin sürekli dolu olması, firmanın nakit akışının krediyle döndüğü izlenimi bırakır. Burada dolaşan bir "şu yüzdeyi geçmeyin" tavsiyesi vardır; böyle tek bir eşik yoktur. Bakılan şey, kullanımın sürekli mi yoksa dönemsel mi olduğudur.

Kısa sürede çok sayıda başvuru. Aynı dönem içinde birçok bankaya art arda yapılan başvurular kayda geçer ve firmanın finansman bulmakta zorlandığı biçiminde okunabilir. Birden fazla bankayla görüşmek doğal bir şeydir; art arda resmî başvuru açmak ayrı bir şeydir.

Kamu borçları. Vergi ve SGK borcu, başvurularda en çok karşılaşılan sorun başlıklarından biridir. Burada önemli olan ayrım şudur: yapılandırılmış ve düzenli ödenen bir borç ile takipteki bir borç aynı şey değildir. Belgeleyebiliyorsanız, ayrımı dosyaya koyun.

Karşılıksız çek ve protesto. Bu kayıtlar raporda uzun süre görünür ve açıklama gerektirir. Kaydın kendisi silinmez; açıklaması dosyada olursa değerlendirmeye girer.

Notu iyileştirmenin yolu

Kredi notu bir anahtar değil, bir davranış kaydıdır. Bu yüzden iyileşme de bir işlemle değil, süreklilikle olur. Pratikte işe yarayan şunlardır:

• Ödeme takvimini otomatik talimata bağlamak — gecikmelerin büyük bölümü unutkanlıktan kaynaklanır.
• Kredi kullanımını sürekli üst sınırda tutmamak; ihtiyaç dönemsel ise kullanımın da dönemsel görünmesini sağlamak.
• Findeks raporunu düzenli okumak, hatalı kayıtları vakit varken düzelttirmek.
• Kamu borcu varsa yapılandırmayı aksatmamak.
• Tek bir bankayla değil, hesap hareketi olan birkaç bankayla ilişki kurmak.

Buraya bir süre vaadi yazmıyoruz. "Şu kadar ayda şu kadar yükselir" diyen her cümle, kaydın nasıl oluştuğunu bilmeden verilmiş bir sözdür; iyileşme firmanın kendi ödeme geçmişinin ağırlığına göre değişir.

Notun tek başına anlamı

Yüksek bir ticari kredi notu başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez, düşük bir not da reddedileceği anlamına gelmez. Not, dosyanın bir parçasıdır; mali tablolar, nakit akışı, teminat yapısı ve sektör görüşüyle birlikte okunur. Kararı genel müdürlük tahsis birimleri verir ve karar bu bütüne bakar.

Notu bilmenin asıl faydası şudur: dosyanızda hangi başlığın soru alacağını önceden bilirsiniz. Sürpriz, başvuru sürecinde en pahalı şeydir.